Opona pneumatyczna – zewnętrzna część koła o przekroju otwartym, nakładana na felgę lub obręcz. Jest odpowiedzialna za kontakt pojazdu z podłożem, przenoszenie napędu oraz podstawową amortyzację w czasie jazdy.

Spis treści

Historia

Budowa opony

Bieżnik

Bieżnik jest to część opony, która wchodzi w kontakt z nawierzchnią i odpowiada za jej przyczepność do nawierzchni. W zależności od przeznaczenia opony, bieżnik może mieć różny kształt (tzw. rzeźba bieżnika), głębokość i twardość.

Osnowa

Osnowa składa się z wielu warstw kordu, ułożonych pod różnymi kątami w zależności od rodzaju konstrukcji opony. Kord może być wykonany z poliamidu, poliestru, stali, wiskozy i włókna szklanego.

Opasanie

Jest to warstwa (lub częściej warstwy) kordu ułożona obwodowo, wykonana z możliwie jak najbardziej nierozciągliwego materiału. Jej zadaniem jest usztywnienie czoła opony i zapobiegnięcie jego deformacjom pod wpływem działających sił.

Stopka

Stopka (inaczej kołnierz) to część opony stykającej się z obręczą (inaczej zwaną też felgą). W jej skład wchodzą druty wzmacniające, biegnące obwodowo, mające w oponach bezdętkowych zapewnić szczelne i równe przyleganie opony do obręczy. W niektórych konstrukcjach opon druty wzmacniające wykonuje się z kewlaru.

Rodzaje opon

Podział ze względu na kształt bieżnika

Podział ze względu na budowę wewnętrzną

Opona diagonalna

W oponie diagonalnej cała osnowa opony składa się kilku warstw tkanin ułożonych na przemian w dwóch kierunkach, pod różnym kątem, lecz zawsze mniejszym niż 90°. Liczba warstw zależy od wielkości i obciążenia na jakie projektowano oponę. Konstrukcja ta pozwala na rezygnację z zastosowania opasania, lecz go nie wyklucza. Opona diagonalna z opasaniem nazywana jest oponą opasaną.
Zalety (w stosunku do opon radialnych):

Wady (w stosunku do opon radialnych):

Opona radialna (promieniowa)

W oponie radialnej osnowa ułożona jest promieniowo (radialnie – stąd nazwa), czyli pod kątem 90°. Dla jej wzmocnienia stosuje się warstwy opasania. Takie ułożenie osnowy powoduje większą elastyczność boku opony a warstwy opasania zapewniają usztywnienie bieżnika, co odpowiednio poprawia zachowanie się podczas jazdy po łuku i zwiększa powierzchnię styku opony z nawierzchnią.
Zalety (w stosunku do opon diagonalnych):

Wady (w stosunku do opon diagonalnych):

Opona dętkowa

Opona dętkowa, opatentowana przez firmę Michelin w 1930 roku, to opona w której za utrzymanie odpowiedniego ciśnienia odpowiedzialna jest dętka. Oponę dętkową oznacza się TT (z ang.: Tube Type).

Opona bezdętkowa

Opona bezdętkowa, to opona w której za utrzymanie odpowiedniego ciśnienia odpowiedzialna jest sama opona. Szczelność pomiędzy oponą a obręczą zapewnia odpowiednio wzmocniona stopka. Oponę bezdętkową oznacza się TL (z ang.: Tube-less).

Oznaczenia opon samochodowych

Na boku opony znajduje się szereg różnych oznaczeń, które mówią o szeregu jej cech. Do najważniejszych oznaczeń istotnych z punktu widzenia użytkownika można zaliczyć:

Rozmiar opony samochodowej

Istnieje jeden rodzaj oznaczania rozmiaru opony, lecz czasem wymiary podawane są w milimetrach a czasem w calach.
Przykładowo oznaczenie: 175/70 R 14 T czytamy następująco:

Inne oznaczenie (stosowane głównie do oznaczania opon do aut ciężarowych i ciągników) może wyglądać następująco: 6.00-16 a oznacza:

Brak oznaczenia profilu zazwyczaj oznacza, że opona ma standardowy profil wynoszący 80% jej szerokości. Wszystkie opony o wartości profilu niższej od 80 są uznawane za opony niskoprofilowe. W przypadku współczesnych samochodów osobowych za standardowy zwykło się przyjmować profil 70 ze względu na jego powszechność.

Tabela kodów dopuszczalnych prędkości Kod prędkość (km/h) Kod prędkość (km/h) Kod prędkość (km/h) Kod prędkość (km/h) Kod prędkość (km/h) A1 5 E 70 L 120 R 170 V 240 A8 40 F 80 M 130 S 180 W 270 B 50 G 90 N 140 T 190 Y 300 C 60 J 100 P 150 U 200 VR powyżej 210 D 65 K 110 Q 160 H 210 ZR powyżej 240

W dzisiejszych czasach rzadko stosuje się indeksy niższe niż P, dlatego poza indeksami prędkości, po oznaczeniu średnicy osadzenia stosuje się też inne oznaczenia, przy użyciu pierwszych liter alfabetu. I tak na przykład w oznaczeniu 185 R14 C ostatnia litera oznacza samochód dostawczy (z ang.: commercial).

Przeznaczenie opony

Opony dzielimy na letnie i zimowe, oznaczane często M+S czyli błotno-śniegowe (z ang.: mud & snow). Różnią się one między sobą budową bieżnika i miękkością mieszanki gumowej.

Data produkcji

Data produkcji opony składa się z czterech lub trzech cyfr, z których dwie pierwsze oznaczają tydzień roku, a dwie pozostałe rok produkcji. Jest to o tyle istotne, że przeterminowane opony nie powinny być użytkowane ze względu na bezpieczeństwo podróżnych. Maksymalny wiek użytkowania opon w aucie osobowym powinien wynosić 5-6 lat, po tym okresie guma zaczyna zmieniać swoje parametry np. twardość gumy i własności jezdne zaczynają gwałtownie spadać, z każdym rokiem o 3-10%.

Oznaczenia dodatkowe

Producenci opon, zamieszczają na oponach również informacje dotyczące ich poprawnego zamontowania na feldze. Mimo iż produkcja opon, jest w obecnych czasach skomplikowanym ciągiem produkcyjnym, opony nie są pozbawione wad. Opony nie są idealnie wyważone i nie są idealnym okręgiem. Bridgestone używa następujących oznaczeń[1]:

Różni producenci używają różnych oznaczeń. Kolory użyte przez Bridgestona, u innych producentów, mogą oznaczać co innego.

Oznaczenia opon rowerowych

Rozmiary opon tradycyjnie podaje się w calach. Zwykle na bocznej ściance opony znajdują się napis w rodzaju "A x B" – A oznacza tu średnicę obręczy do której pasuje dana dętka (typowe wymiary do rowerów "dorosłych" to 18, 20, 24, 26 i 28 cali) a B to grubość opony – czyli przybliżona średnica jej przekroju poprzecznego po pełnym napompowaniu (od 0.75 do 3.0 cala – najbardziej typowe wymiary to 0.75, 1, 1.25, 1.5, 1.75, 1.9, 2.0, 2.1, 2.125, 2.25, 2.5, 3.0).

W oponach szosowych często stosuje oznaczenia francuskie zamiast calowych – odpowiednikiem opony 28x0,75 (najbardziej typowego rozmiaru szosowego) jest tu rozmiar 700x20C.

Uwagi dotyczące stosowania opon w kolarstwie

Coraz częściej zastosowanie znajdują opony bezdętkowe. Wymagają one wprawdzie specjalnych obręczy i opon, ale ze względu na brak dętki masa całego zestawu może być mniejsza. Jednak w praktyce różnice są niewielkie ponieważ obręcze i opony bezdętkowe są cięższe od dętkowych.

Firmy produkujące opony

Przypisy

  1. ↑ informacje ze strony bridgestonetrucktires.com (pol.). [dostęp 2008-10-30].